डीपफेक व्हिडिओ असलेल्या बनावट सरकारी योजनांच्या जाहिराती: I4C चा स्कॅम इशारा
19 ऑक्टोबर 2026 रोजी I4C ने नेत्यांचे डीपफेक व्हिडिओ वापरून बनावट योजना आणि कॅशबॅक विकणाऱ्या Facebook, Instagram जाहिरातींबाबत इशारा दिला.
गृह मंत्रालयाअंतर्गत काम करणाऱ्या इंडियन सायबर क्राइम कोऑर्डिनेशन सेंटरने (I4C) 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी सोशल मीडियावरील स्कॅम जाहिरातींच्या नव्या लाटेबाबत इशारा दिला. त्याच्या नॅशनल सायबरक्राइम थ्रेट अ‍ॅनालिटिक्स युनिटने सांगितले की फसवणूक करणारे Facebook आणि Instagram वर पंतप्रधान, अर्थमंत्री आणि राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांचे बनावट किंवा डीपफेक व्हिडिओ असलेल्या जाहिराती चालवत आहेत. या व्हिडिओंमध्ये गरजूंना पैसे देणाऱ्या सरकारी योजनेची घोषणा होत असल्याचे दिसते. ही माहिती PTI, India Today आणि The Economic Times यांच्या वृत्तानुसार आहे.
बनावट योजनेची फसवणूक कशी होते
- तुम्हाला एखादी जाहिरात किंवा व्हिडिओ दिसतो, ज्यात एखादा प्रसिद्ध नेता नवी योजना किंवा रोख मदत जाहीर करताना दिसतो. यातील अनेक जाहिराती राजकीय जाहिराती म्हणून चालतात.
- जाहिरातीत एक फोन नंबर, WhatsApp चॅट किंवा वेबसाइट दिलेली असते, जिथे पैशांसाठी "नोंदणी" करायची असते.
- मग पैसे मिळण्याआधी तुम्हाला कर, प्रोसेसिंग शुल्क, नोंदणी शुल्क किंवा पडताळणी शुल्क भरायला सांगितले जाते.
- प्रत्येक पेमेंटनंतर नवी मागणी येते, त्यामुळे लोक पुन्हा पुन्हा पैसे गमावतात.
इशाऱ्यात म्हटले आहे की अनेक पीडितांना परदेशी नंबरवरूनही कॉल येतात, बहुतेक पाकिस्तानच्या +92 कंट्री कोडने सुरू होणाऱ्या नंबरवरून, आणि पैशांसाठी तुमची "यादृच्छिक निवड झाली आहे" असे सांगितले जाते.
कॅशबॅकचा प्रकार
काही जाहिराती स्क्रॅच कार्ड किंवा स्पिन-अँड-विन गेममधून कॅशबॅक किंवा बक्षिसाचे आमिष दाखवतात. तुम्हाला "जिंकलात" असे दाखवणाऱ्या बनावट वेबसाइटवर नेले जाते आणि मग पेमेंट अ‍ॅपवर पाठवले जाते. तिथे बक्षीस "मिळवण्यासाठी" UPI कलेक्ट रिक्वेस्ट मंजूर करायला किंवा UPI PIN टाकायला सांगितले जाते. पैसे उलट्या दिशेने जातात: तुमच्या खात्यातून निघून फसवणूक करणाऱ्याकडे पोहोचतात.
सुरक्षित कसे राहावे
- योजनेची तपासणी सरकारी विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटवर करा, सोशल मीडियावर नाही. खरी योजना पैसे देण्यासाठी अनोळखी व्यक्तीला शुल्क द्यायला सांगत नाही.
- व्हिडिओत नेता दिसतो म्हणून त्यावर विश्वास ठेवू नका. व्हिडिओ आणि आवाज बनावट तयार करता येतात. आधी अधिकृत स्रोतांकडून दाव्याची खात्री करा.
- कोण कॉल करत आहे याची खात्री करा. कोणी सरकारी विभागातून बोलत असल्याचे सांगितले, तर विभागाच्या अधिकृत नंबरवरून तपासा किंवा कार्यालयात जा.
- UPI PIN फक्त पैसे पाठवण्यासाठी आहे. पैसे मिळवण्यासाठी त्याची कधीच गरज नसते. प्रत्येक UPI रिक्वेस्ट मंजूर करण्याआधी नाव आणि रक्कम वाचा.
- तुमचा आधार, PAN, बँक तपशील, OTP किंवा UPI PIN अनोळखी व्यक्तीला कधीही देऊ नका.
पैसे गेले तर
लगेच पावले उचला. जितक्या लवकर तक्रार कराल, तितकी पैसे थांबवण्याची शक्यता जास्त.
- राष्ट्रीय सायबर फसवणूक हेल्पलाइन 1930 वर कॉल करा.
- cybercrime.gov.in वर तक्रार नोंदवा.
- लगेच तुमच्या बँकेला कळवा, आणि गरज असल्यास बँकेच्या अ‍ॅपमधून तुमचे UPI किंवा कार्ड ब्लॉक करा.
हेही वाचा: जम्प्ड डिपॉझिट UPI स्कॅमबाबत SBI चा इशारा.
स्रोत: The New Indian Express (PTI): Cybercrime unit flags fake welfare scheme ads using deepfake videos, 19 October 2026, India Today: Fake government scheme ads use PM, CM deepfakes, I4C warns, The Economic Times: MHA warns of fake welfare scheme ads using deepfake videos, National Cyber Crime Reporting Portal.
नियम, दर आणि मर्यादा बदलतात. येथील आकड्यावर अवलंबून राहण्यापूर्वी वर दिलेला अधिकृत स्रोत तपासा. लेखांमध्ये लेखकाच्या कोणत्याही रेफरल किंवा ॲफिलिएट लिंक कधीही नसतात.
हा लेख इंग्रजीतून अनुवादित केला आहे. काही चुकीचे वाटल्यास hello@saifu.in वर ईमेल करा.