शिका

क्रेडिट कार्ड EMI की पर्सनल लोन: कोणता स्वस्त पडतो?

व्याज, GST आणि प्रोसेसिंग फी यांमुळे कार्ड EMI, नो-कॉस्ट EMI आणि पर्सनल लोनचा खरा खर्च कसा बदलतो, आणि त्यामागचे RBI चे नियम.

Saifu टीम · 5 ऑक्टोबर, 2026 · 3 मिनिटांचे वाचन

एखादी मोठी खरेदी या महिन्यात बसत नसेल, तर ती हप्त्यांमध्ये विभागण्याचे तीन नेहमीचे मार्ग आहेत: क्रेडिट कार्डवर ती EMI मध्ये बदलणे, पर्सनल लोन घेणे, किंवा कार्डचे बिल थोडे थोडे भरणे. वरवर दिसणाऱ्या दरावरून हे तिन्ही सारखे वाटू शकतात. पण खरा खर्च अनेकदा खूप वेगळा असतो.

कार्ड EMI

बहुतेक बँका एखादी खरेदी किंवा संपूर्ण बिल मासिक हप्त्यांमध्ये बदलू देतात. उदाहरणार्थ, HDFC Bank ने एप्रिल ते जून 2026 साठी SmartEMI चे दर वर्षाला सुमारे 10.8% ते 25% असल्याचे सांगितले, आणि प्रोसेसिंग फी ₹999 अधिक GST पर्यंत होती.

दोन गोष्टी सहज नजरेतून सुटतात:

• व्याजावर GST. बँका प्रत्येक कार्ड EMI च्या व्याजाच्या भागावर 18% GST लावतात. 16% ची कार्ड EMI, GST जोडल्यावर जवळपास 19% इतकी पडते.
• तुमची लिमिट अडकून राहते. न भरलेली EMI रक्कम तुमची उपलब्ध लिमिट कमी करते, त्यामुळे ती फेडेपर्यंत तुमचा क्रेडिट वापर (utilisation) वाढलेला राहतो.

"नो-कॉस्ट" EMI

बँक तरीही व्याज आकारते. दुकान किंवा ब्रँड तुम्हाला त्या व्याजाइतकी सूट देतो, त्यामुळे ते व्याज रद्द होते. पण त्या व्याजावरचा 18% GST आणि प्रोसेसिंग फी तुम्हाला भरावीच लागते. RBI ने 2013 मध्येच म्हटले होते की "शून्य टक्के व्याज ही संकल्पनाच अस्तित्वात नाही", आणि त्यांच्या कार्ड नियमांनुसार व्याज असलेली EMI नो-कॉस्ट म्हणून दाखवता येत नाही. नो-कॉस्ट EMI स्वस्त असते, मोफत नाही.

पर्सनल लोन

2026 च्या मध्यात मोठ्या बँकांमध्ये पर्सनल लोनचे दर वर्षाला सुमारे 10% पासून सुरू होत होते, आणि काही कर्जदारांसाठी ते खूप जास्त होते. प्रोसेसिंग फी जास्त असते, काही बँकांमध्ये 2% पर्यंत. महत्त्वाचा फरक हा: लोनवरचे व्याज GST मुक्त असते. फक्त फीवर GST लागतो.

ऑक्टोबर 2024 पासून कर्ज देणाऱ्यांनी तुम्ही सही करण्यापूर्वी तुम्हाला Key Fact Statement देणे बंधनकारक आहे. त्यात वार्षिक टक्केवारी दर (APR) दिसतो, ज्यात व्याजासोबत फीही जोडलेली असते, आणि परतफेडीचे संपूर्ण वेळापत्रक असते. लोनची तुलना APR वरून करा.

कार्डचे बिल थोडे थोडे भरणे

हा महागडा मार्ग आहे. पुढे ढकललेल्या बाकीवर कार्ड दरमहा सुमारे 3.5% ते 3.75% व्याज आकारतात, म्हणजे वर्षाला सुमारे 42% ते 45%, आणि त्या व्याजावर 18% GST वेगळा. मागच्या महिन्याच्या बिलाचा कोणताही भाग बाकी असेपर्यंत नव्या खरेदीवरचा व्याजमुक्त कालावधीही मिळत नाही.

मग कोणता पर्याय जिंकतो?

• कमी रक्कम काही महिन्यांसाठी असेल, तर कमी फी असलेली कार्ड EMI अनेकदा फायद्याची ठरते, कारण रकमेच्या तुलनेत पर्सनल लोनची प्रोसेसिंग फी मोठी असते.
• जास्त रक्कम किंवा जास्त कालावधी असेल, तर पर्सनल लोन अनेकदा फायद्याचे ठरते, कारण त्याच्या व्याजावर GST नसतो.
• खरी नो-कॉस्ट EMI सहसा सर्वात स्वस्त असते, जर ती वस्तू तुम्ही तशीही घेणारच होता.
• बाकी पुढे ढकलणे जवळजवळ कधीच फायद्याचे ठरत नाही.

निर्णय घेण्यापूर्वी तुमचे स्वतःचे आकडे कार्ड EMI विरुद्ध पर्सनल लोन कॅल्क्युलेटर मध्ये टाकून पाहा.

स्रोत

• RBI: शून्य टक्के EMI योजना, 17 सप्टेंबर 2013
• RBI: क्रेडिट कार्ड निर्देश
• RBI: कर्जांसाठी Key Fact Statement
• HDFC Bank: SmartEMI
• HDFC Bank: पर्सनल लोनचे दर आणि शुल्क
• ICICI Bank: क्रेडिट कार्ड व्याज आणि GST

नियम, दर आणि मर्यादा बदलतात. येथील आकड्यावर अवलंबून राहण्यापूर्वी वर दिलेला अधिकृत स्रोत तपासा. लेखांमध्ये लेखकाच्या कोणत्याही रेफरल किंवा ॲफिलिएट लिंक कधीही नसतात.

हा लेख इंग्रजीतून अनुवादित केला आहे. काही चुकीचे वाटल्यास hello@saifu.in वर ईमेल करा.